YERALTI SULARI TÜZÜĞÜ

    Bakanlar Kurulu Karar Tarihi - No: 20/07/1961 - 5/1465

    Dayandığı Kanun Tarihi - No: 16/12/1960 - 167

    Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi - No: 08/08/1961 - 10875

    TÃœZÜĞÜN MAKSADI :

    Madde 1 - 167 sayılı Yeraltı Suları hakkındaki Kanunun tatbikatı, aynı kanunun 20 nci maddesi gereÄŸince hazırlanan bu Tüzük hükümlerine göre yürütülür.

    Ä°ÅžLETME SAHALARI:

    Madde 2 - Yeraltı suyu iÅŸletme sahalarının sınırları ve karakteristikleri Devlet Su Ä°ÅŸleri (DSÄ°) Genel Müdürlüğünce tayin ve tesbit edildikçe, gerekli Bakanlar Kurulu Kararı alınmak üzere keyfiyet Bayındırlık Bakanlığına intikal ettirilir. Çıkacak karara göre "Yeraltı Suyu Ä°ÅŸletme Sahaları" DSÄ° tarafından Resmi Gazete ile ve ayrıca mahallerinde çıkan gazetelerde, gazete çıkmayan yerlerde de mütat vasıtalarla ilan olunur.

    EL Ä°LE AÇILAN KUYULAR:

    Madde 3 - a) Satıh alüvyonları içinde kazma, kürek, varyoz ve baramin gibi el kazısı aletleri ile kazılan her derinlikteki kuyularla, ilk su tabakası içinde en çok 10 metre derinliÄŸe kadar, en çok 100 milimetre çapında boru çakılarak açılan kuyular, el ile açılan kuyu sayılır.

    b) El ile açılan kuyulardan en çok faydalı ihtiyaca yetecek kadar su çekilebilir. Yeraltı suyu deposu bu ihtiyacı karşılayamıyacak durumda ise, deponun normal verimi kadar su alınması gereklidir.

    c) Artezyen sahalarda el ile açılan kuyular teknik yönetmelikte belirtildiÄŸi ÅŸekilde tercih ve teçhiz edilir. Artezyen yapan kuyulardan faydalı ihtiyaçtan fazla su alınmasını önliyecek tarzda ilgilinin gerekli bütün tedbirleri alması ve bu hususta DSÄ°. ce yapılacak tavsiyeleri yerine getirmesi mecburidir.

    BELGE ALINMASI GEREKLÄ° KUYULAR:

    Madde 4 - a) Belge alınarak açılacak kuyu derinlikleri DSÄ° tarafından bölge bölge tesbit edilerek Bakanlar Kurulunun tasvibinden sonra ilan olunur.

    b) Yeraltı suyu araÅŸtırmaları ilerledikçe yeraltı suyu deposunun korunması bakımından zaruret hasıl olursa, (a) fıkrasında tesbit ve ilan olunan derinlikler yer yer deÄŸiÅŸtirilir ve Bakanlar Kurulunun tasvibi alınmak suretiyle yeni kuyu derinlikleri ilan olunur.

    KUYU, TÃœNEL VE GALERÄ° BELGESÄ°:

    Madde 5 - 3 üncü maddeye göre, elle çalışan veya 4 üncü madde hükümlerince tesbit ve ilan edilecek derinliklerden daha az derin olan kuyular hariç, su temini maksadı ile açılacak her çeÅŸit kuyularla, ufki ve meyilli her türlü tunel ve galeriler için arama, kullanma, ıslah ve tadil belgesi alınması mecburidir.

    BELGE İÇİN MÃœRACAAT:

    Madde 6 - a) Belge almak için önce en yakın DSÄ° teÅŸkilatına müracaatla veya en yakın mülkiye amiri vasıtasiyle, belge isteme formu temin edilir. Bu form eksiksiz ve doÄŸru olarak doldurulur.

    Belge isteme formuna;

    1 - DSÄ° tarafından hiç etüd edilmemiÅŸ sahalar için, teknik yönetmelikte belirtildiÄŸi hususları haiz hidrojeolojik veya jeofizik rapor icabediyorsa her ikisi, harita, konuya göre hazırlanmış plan ve projelerden üçer takım eklenir.

    2 - DSÄ° tarafından hidrojeolojik veya jeofizik etüdü yapılmış olan sahalar için yalnız teknik yönetmelikte belirtilen hususları haiz iÅŸler yerini gösteren harita ve krokilerle projelerden üçer takım eklenir.

    3 - Ä°lan edilmiÅŸ yeraltı suyu iÅŸletme sahaları için, teknik yönetmelikte belirtilen hususları haiz iÅŸin yerini gösteren krokiler ile projelerden üçer takım eklenir.

    Form ve ekleri mahallin baÄŸlı bulunduÄŸu DSÄ° teÅŸkilatına verilir veya en yakın mülkiye amiri vasıtası ile bu teÅŸkilata gönderilir.

    b) Belge almak için müracaat eden kimsenin sırasını, DSÄ° teÅŸkilatına veya en yakın mülkiye amirine baÅŸ vurulduÄŸu tarih belli eder.

    DSÄ°'nin belge isteyen kimseye cevap vereceÄŸi bir aylık sürenin baÅŸlangıcı, dilekçe ve yukarıda sözü edilen eklerinin DSÄ° teÅŸkilatına resmen ulaÅŸtığı tarihtir.

    Belge talebinde bulunan kimseye, isteÄŸi üzerine müracaat tarihini gösteren bir makbuz verilir.

    c) Aynı etüd sahası dahilinde birden fazla kuyu açmak istiyen kimse, bu hususu belge isteme formunda belirtir. EÄŸer aynı sahada bilahare ilave bir kuyu daha açmak isterse, yeni belge isteme formunda, yanlız kroki ve projeleri ekliyecek ve ilk belgesinin tarih ve numarasını belirtecektir.

    ETÃœD VE PROJE YAPMAÄžA VEYA KUYU AÇMAÄžA YETKÄ°LÄ° KÄ°MSELER:

    Madde 7 - a) Belge alınması gerekli hallerde, yeraltı suyunun araÅŸtırılması ve temini maksadıyla yapılacak her türlü arama, kullanma, ıslah ve tadil iÅŸleri için bu sahalarda yetkili jeolog, hidrojeolog ve mühendisler tarafından konuya göre teknik yönetmelikte belirtildiÄŸi ÅŸekilde hidrojeolojik etüd raporu veya tatbik projesi hazırlanması ve tatbikından önce bunların ilgili DSÄ° teÅŸkilatına tasdik ettirilmesi mecburidir. Bu gibi rapor ve projelerin tekniÄŸine ve teknik yönetmeliÄŸine uygun ve doÄŸru olarak hazırlanmasından yukarıda adı geçen fen elemanları mesuldür.

    b) Tasdikli projeler ve hidrojeolojik raporlar, teknik yönetmeliÄŸe uygun olarak, kuyu, tünel veya galeri açma iÅŸlerinde yetiÅŸmiÅŸ yetkili bir jeolog, hidrojeolog veya mühendisin mesuliyet ve nezareti altında tatbik edilir.

    c) Belgesine ve tasdikli projesine uygun olarak açılacak kuyu, tünel ve galerilerle meydana getirilecek tesis, ıslah ve tadil iÅŸleri ehliyetli sondör, kuyucu, galerici ve tünelciler tarafından yapılır.

    BELGE, RAPOR VE PROJE Ä°ÅžLERÄ°:

    Madde 8 - a) Yeraltı suyu arama, kullanma, ıslah ve tadil belgesi almak üzere 6 ncı maddeye göre yapılan müracaatlar, yetkili DSÄ° teÅŸkilatınca tetkik edilerek belge verilmek veya gerekli hidrojeolojik etüd raporu ve tatbik projeleri tasdik veya red edilmek suretiyle, müracaat tarihinden itibaren bir ay içerisinde cevaplandırılır. Belge verilmediÄŸi veya rapor ve projeler kabul olunmadığı takdirde, sebepleri verilen cevapta açıkça belirtilir.

    b) Yeraltı suyu arama, kullanma, ıslah ve tadil belgeleri için özel formlar hazırlanır ve bunların ne suretle kullanılacağı teknik yönetmelikte belirtilir.

    c) Açılacak her kuyu için ayrı belge verilir. Belge, ait olduÄŸu kuyuya mahsustur, baÅŸka bir kuyu için kullanılamaz. Belge, üzerinde adı ve soyadı yazılı kimseye aittir, baÅŸkalarına devredilemez.

    YETERLÄ°K BELGESÄ°:

    Madde 9 - a) Belge alınması gerekli yeraltı suyu iÅŸleri, konuya göre sondör, kuyucu, galerici ve tünelci gibi ehliyetli kimseler tarafından yapılır. Bu gibi kimselerin yeraltı suyu iÅŸlerinde çalışabilmeleri için yetkili DSÄ° teÅŸkilatına müracaatla imtihan olmaları ve yeterlik belgesi almaları mecburidir.

    b) Yeterlik belgesi almak istiyenler için, her yıl 1 Ocak ile 31 Mart tarihleri arasında DSÄ° Genel Müdürlüğünce merkezde veya lüzumlu görülecek bölge müdürlüklerinde, teknik yönetmelikte müfredatı gösterilen yeterlik imtihanları açılır. Ä°mtihanların günleri ve yerleri imtihandan 30 gün önce DSÄ°. ce ilan olunur.

    c) Ä°mtihana girebilmek için isteklinin Türk vatandaşı olması, en az ilk okulu bitirmesi saÄŸlık durumunun bu kabil iÅŸlerde çalışmaÄŸa elveriÅŸli olması ve meslekinde yeteri kadar tecrübesi bulunması ÅŸart-

    tır. Bu vasıfları haiz olanlar, bunları gösteren vesikalarla birlikte, ilan edilen tarihlerde, DSÄ° teÅŸkilatına baÅŸ vururlar.

    d) Yeterlik belgeleri, birinci ve ikinci sınıf olmak üzere, iki türlüdür.

    Belge istediÄŸi dalda en az dört yıl çalışan ve imtihanda baÅŸarı gösterenlere ikinci sınıf ehliyet verilir. Bu gibi kimseler yeterlik belgesi aldıkları sahalarda, yetkili teknik elemanların nezaret ve mesuliyeti altında iÅŸ görürler.

    Belge istediÄŸi dalda baÅŸarı göstererek en az yedi yıl çalışmış olanları, DSÄ°. ce açılacak imtihanlarda muvaffak olmak ÅŸartiyle, birinci sınıf yeterlik belgesi verilir. Bu gibi kimseler, yeterlik belgesi aldıkları sahalarda, yetkili teknik elemanların mesuliyeti altında, teknik yönetmelikte gösterildiÄŸi ÅŸekilde, gerekli tecrit ve teçhiz iÅŸleriyle pompa tecrübelerini de yapabilirler.

    e) Yeterlik belgesi alan kimseler kanunlara, tüzüğe ve teknik yönetmeliklere uygun olarak iÅŸ yapmak, kayıtları doÄŸru tutmak, formları eksiksiz ve doÄŸru doldurmak ve istenen bilgileri yetkililere zamanında vermek mecburiyetindedirler. Bu hususlara riayet etmiyenlere DSÄ°. ce birinci defasında ihtar verilir. Ä°kinci defasında altı ay müddetle yeterlik belgeleri geri alınır. Üçüncü defasında ise yeterlik belgeleri bir daha geri verilmemek üzere iptal edilir.

    BELGELERÄ°N KONTROLÃœ:

    Madde 10 - Belge sahipleri kontrol maksadı ile talep vukuunda belgelerini yetkili DSÄ° elemanlarına göstermeye mecburdurlar.

    YERALTI SUYU Ä°LE Ä°LGÄ°LÄ° Ä°ÅžLERÄ°N KONTROLÃœ:

    Madde 11 - DSÄ° yeraltı suyu aranması, kullanılması, iÅŸletilmesi ve tesislerin ıslah ve tadil edilmesi iÅŸlerinin verilen belgelere, teknik yönetmeliklere uygun olarak yapılıp yapılmadığını her an kontrol yetkisine sahiptir. Kontrol sonunda bu ÅŸartlara riayet edilmediÄŸi görülürse, durum DSÄ°. ce bir zabıtla tesbit edilir ve belli bir müddet içinde gerekli tedbirleri alması belge sahibine yazı ile bildirilir. Belge sahibi verilen müddet içinde belge ve yönetmeliÄŸe göre istenen tedbirleri almak mecburiyetindedir. Aksi takdirde keyfiyet DSÄ°.ce hazırlanmış zabıtla birlikte ilgili sulh mahkemesine intikal ettirilerek 167 sayılı kanunun 18 inci maddesine göre hareket edilir.

    YERALTI SUYU DEPOSUNUN KONTROLÃœ:

    Madde 12 - Ä°lan edilmiÅŸ yeraltı suyu iÅŸletme sahaları içinde veya dışında, kanunun 8 inci maddesine göre tesbit ve ilan edilen derinliklerden daha derin olan kuyuların adedi, yerleri, derinlikleri ve diÄŸer vasıflariyle bunlardan çekilecek su miktarı, DSÄ°.ce tayin ve tesbit edilerek belgeler üzerinde gösterilir. Yeraltı suyu deposunu tükenmeden, emniyetli sınır içinde, iÅŸletme maksadıyla yapılan rasat ve araÅŸtırmalara göre, gerektikçe kuyulardan çekilecek emniyetli su miktarı azaltılıp çoÄŸaltılabilir. Bu takdirde durum yetkili DSÄ° teÅŸkilatınca belge sahiplerine yazı ile bildirilir ve verilen belgeler üzerinde gerekli tashihler yapılır. Aynı zamanda arazi veya kuyu sahiplerinin evvelce tesbit edilen faydalı ihtiyaç miktarı da, yeraltı suyu deposu kapasitesindeki deÄŸiÅŸikliÄŸe uygun olarak yeniden ayarlanır. Arazi veya kuyu sahipleri kuyulardan bu ÅŸekilde yeniden tesbit edilip kendilerine yazı ile bildirilen veya belgelerine iÅŸlenen emniyetli su miktarından fazla su çekmezler.

    BÄ°LGÄ° VERÄ°LMESÄ°:

    Madde 13 - Arama, kullanma, ıslah ve tadil maksadıyla:

    a) Kuyu, tünel ve galerilerin meydana getirilmesi ve tasdikli etüd raporu ve projelerin tatbikatı ile ilgili her türlü bilgi ve doneler ile, DSÄ°'ce gerekli görülen diÄŸer malumat, mesul mühendis, jeolog veya hidrojeolog tarafından teknik yönetmelikte belirtildiÄŸi ÅŸekilde ve yazılı olarak, belgeyi veren DSÄ° teÅŸkilatına bildirilir. Bu gibi bilgilerin hakikate uygunluÄŸundan ve eksiksiz olarak DSÄ°. ye verilmemesinden tatbikata nezaret eden jeolog hidrojeolog veya mühendis mesuldür.

    b) Kuyuların iÅŸletilmesi ile ilgili bilgiler talep vukuunda kuyu sahiplerince teknik yönetmelikte belirtilen esaslar dahilinde ilgili DSÄ° teÅŸkilatına verilir.

    YERALTI SUYU VE TESÄ°SLERÄ°NÄ°N KORUNMASI:

    Madde 14 - a) Gerek arama ve kullanma, gerekse ıslah ve tadil ameliyeleri esnasında yerüstü suyunun veya kullanmaya elveriÅŸli olmayan bozuk kaliteli ve pis suların, kuyu veya kaynaÄŸa karışması; kuyu içerisinde kötü kaliteli su veren tabakalardaki suyun, iyi kaliteli su tabakalarına karıştırılmaması; yeraltı suyunun kullanılması esnasında kuyu baÅŸlarının ve sulama sahasının sazlık ve bataklık hale getirilmemesi; yeraltı suyunun boÅŸa akıtılmaması; toprak vasıflarına uygun sulama yapılmasına ve tuzlanmalara sebebiyet verilmemesi; civardaki her türlü yapı ve tesislere zarar verilmemesi için lüzumlu tedbirler ve koruma ÅŸekilleri etüd raporlarında ve projeler üzerinde gösterilecek, tatbikat bunlara ve teknik yönetmelikte yazılı esaslara göre yapılacaktır. Yukarıda açıklandığı veçhile etüd raporlarında ve tasdikli projeler üzerinde gerekli tedbirlerle koruma ÅŸekillerinin gösterilmesine raÄŸmen yeraltı suyu tesislerinin meydana getirilmesi sırasında gerekli tedbirlerin alınmamasından tatbikatı yaptıran jeolog, hidrojeolog veya mühendis sorumludur.

    Yeraltı suyu tesislerinin kullanılması sırasında teknik yönetmelikte belirtildiÄŸi ÅŸekilde yukarıda zikredilen koruyucu tedbirlerin alınmamasından ve bu tedbirlere riayet olunmamasından da belge sahipleri mesuldür.

    b) Kullanma esnasında (a) fıkrasında adı geçen korunma tedbirleri herhangi bir sebeple yetersiz bir hal alırsa, acil ve tehlikeli hallerde mümkün olan önleyici geçici tedbirler kuyu veya arazi sahipleri, yahutta iÅŸletmeciler tarafından derhal alınır ve durum 15 gün içinde yazılı veya sözlü olarak ilgili DSÄ° teÅŸkilatına bildirilir. Acil ve tehlikeli olmayan hallerde ise islah belgesi alınmak üzere bir ay içinde DSÄ° teÅŸkilatına müracaat olunur.

    Her iki halde de, teknik yönetmeliÄŸe göre yetkili teknik elemanlara hazırlattırılacak islah ve tadil projeleri tasdik ettirilerek belge alınmak suretiyle, yetkili fen elemanlarının nezaretinde teknik yönetmeliÄŸe uygun olarak gerekli islah ve tadil iÅŸleri, belge sahipleri tarafından yaptırılır.

    c) (a) ve (b) fıkralarında yazılı hususlara riayet etmiyenler hakkında duruma göre umumi hükümler veya Kanunun 18 inci maddesi hükümleri uygulanır.

    FAYDALI Ä°HTÄ°YAÇ:

    Madde 15 - Yeraltı suyunu kullanacak arazi veya kuyu sahibinin veyahutta iÅŸletmecilerinin faydalı su ihtiyacı; sırasıyle içme, temizlik, belediye hizmetleri, hayvan sulaması, zirai sulama ve maden ve sanayi suyu, sportif ve benzeri tesislerin faydalı kullanış miktarı gözönünde bulundurularak, tahsis edilecek maksada göre ilgili bakanlıkların mütalaası alınmak suretiyle, DSÄ°.ce tesbit edilir. Faydalı ihtiyaç için ayrılacak su miktarı hiç bir zaman yeraltı suyu deposunun emniyetli veriminden daha yüksek olamaz.

    KOMÅžU HAKKI:

    Madde 16 - a) Arazisinde faydalı ihtiyaçlarına yetecek kadar su bulunmayan veya hiç su bulunmayan veya bu suyu elde etmesi için fahiÅŸ masraf yapmaÄŸa mecbur kalan bir kimse, komÅŸu arazide iÅŸletilmekte olan bir yeraltı suyu mevcut ise, bu suyun arazi sahibinin faydalı ihtiyaçlarına yeter miktarından fazlasının kendi faydalı ihtiyaçlarını karşılayacak kısmını istiyebilir. Bu takdirde suya muhtaç olan komÅŸunun önce kullanma belgesi alması; arazisinde su bulunan mal sahibinin bu kullanış için uÄŸrayacağı bütün zararları tanzim etmesi, ayrıca tesis masraflarının amorti edilmemiÅŸ kısmına ve iÅŸletme masraflarına, kullandığı su miktarı nisbetinde, iÅŸtirak etmesi ÅŸarttır.

    b) KomÅŸu arazide, mal sahibinin faydalı ihtiyacından fazla verimli bir kuyu bulunmakta, fakat bu kuyunun veriminin tamamından istifade edilecek ÅŸekilde bir iÅŸletme yapılmamakta ise, suya ihtiyacı olan diÄŸer komÅŸu, gerekli belgeleri almak ve bu yeni iÅŸletmeyi mümkün kılacak bütün formalite ve masrafları ÅŸahsen yapmak ÅŸartı ile, kuyu suyunun mal sahibi tarafından kullanılmıyan kısmından faydalanmak istiyebilir.

    Bu takdirde, istekli komÅŸunun, mal sahibinin bu yüzden düçar olacağı bütün zarar ve ziyanı tanzim etmesi, mal sahibinin evvelce yapmış olduÄŸu tesis masrafları ile ilgili haklarını tanıması, yine mal sahibinin almakta olduÄŸu suyu aynen alabilmesi ve hissesine düşen yeni iÅŸletme masraflarının evvelce yaptığı iÅŸletme masraflarını geçmemesini kabul etmesi ÅŸarttır.

    Yeni iÅŸletme masrafları evvelce iÅŸletme masraflarından daha az ise komÅŸular masraf tutarını, aldıkları su nispetinde paylaşırlar.

    c) Yukarıda (a) ve (b) fıkralarında yazılı kuyu verimlerinde ve faydalı ihtiyaç miktarında taraflar arasında ihtilaf olursa, DSÄ° ye baÅŸ vurmaları halinde, gerekli masraflar müracaat sahiplerinden alınmak ÅŸartı ile, kuyu verimi ve faydalı ihtiyaç usulüne göre DSÄ°'ce tesbit ve tayin olunur.

    Madde 17 - Bu tüzük Resmi Gazete ile yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

    Madde 18 - Bu tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.